เจาะลึก 5 พฤติกรรม การรับมือกับปัญหาเมื่อเจอกับความเครียด (Stances)  

0
721

เจาะลึก 5 พฤติกรรม
การรับมือกับปัญหาเมื่อเจอกับความเครียด (Stances) Satir Model  

ความสัมพันธ์ของคนทั่วไป ไม่ว่าจะเป็นเชื้อชาติ หรือวัฒนธรรมใด แบ่งออกได้เป็น 5 แบบ

  1. ยอมตาม (Placating) พบได้มาก และคนที่ใช้มีลักษณะดังนี้

ให้ความสำคัญกับคนอื่นมาก จะทำทุกอย่างให้ผู้อื่นพอใจ จะพยายามเอาใจ ไม่ปฎิเสธคำขอ ยอมให้ทุกเรื่อง ช่วยเหลือ ให้เวลา บางครั้งก็ให้เงินทองด้วย ทำทั้งหมดก็เพราะอยากให้เขาชอบ ให้เขายอมรับ

ไม่ให้ความสำคัญกับตัวเอง เหมือนตัดตัวเองทิ้งไป ปฎิเสธความต้องการของตัวเอง ปฎิเสธอารมณ์ความรู้สึกของตัวเอง ปิดบังอารมณ์ตัวเอง ทำให้มีอาการเก็บกด เพราะไม่ซื่อตรงกับความรู้สึกภายในที่เกิดขึ้นที่จริงของตัวเอง นอกจากนี้ยังโทษตัวเอง และมักพูดว่า “ฉันผิดเอง” “ฉันขอโทษ” “ฉันไม่ได้ตั้งใจ” และมีลักษณะเด็กกว่าอายุ พึ่งพาคนอื่น เศร้าเสียใจง่าย น้อยใจง่าย และเขามีแนวโน้มจะกระตุ้นให้ผู้อื่นรู้สึกโกรธ บางครั้งอาจกระตุ้นให้ผู้อื่นอยากทำร้ายเขา

ข้อดี ของคนยอมตาม คือ เป็นคนมีน้ำใจ เอาใจใส่ผู้อื่น ชอบดูแลคนอื่น ไวและละเอียดอ่อนต่อความรู้สึกของผู้อื่น

 

2. โทษผู้อื่น (Blaming)   คนกลุ่มนี้เมื่อตกอยู่ภายใต้ความเครียด ความกดดันก็จะโยนความผิดให้ผู้อื่นหรือสิ่งแวดล้อม ซึ่งมีลักษณะตรงกันข้าม กับยอมตาม และพบว่าคนที่ใช้วิธีการรับมือแบบนี้มักจับคู่เป็นสามีภรรยากัน

การเป็นคนที่มักจะจับผิดผู้อื่น ติเตียนคนอื่น คาดหวังคนอื่นสูง ให้ความสำคัญแต่ตัวเอง ชอบตัดสินคนอื่น ทำให้คนอื่นมีความกลัวจะได้ไม่กล้าทิ้งตน ทำให้ตัวเองสำคัญโดยการแสดงความก้าวร้าว คำพูดที่มักใช้ เช่น “เป็นความผิดของคุณ” “คุณไม่เคยทำอะไรถูกเลยสักอย่าง” “ฉันบอกแล้วไงทำไมถึงไม่ฟัง” ภาพที่คนอื่นเห็น คือ เป็นคนขี้โกรธ หงุดหงิด เกรี้ยวกราด ก้าวร้าวรุนแรง แต่ลึกๆ จะรู้สึกเหงา ว้าเหว่ โดดเดี่ยว รู้สึกไร้คุณค่า แม้ในตอนแรกจะรู้สึกตัวเองมีอำนาจเป็นใหญ่ แต่นานๆ ไป จะรู้สึกตัวเองไม่มีอำนาจ

ข้อดี เป็นคนมุ่งมั่น มีความเป็นผู้นำ มีพลังมาก

 

3. เจ้าเหตุผล (Super-reasonable) เป็นคนเต็มไปด้วยเหตุผล ไม่สามารถเข้าถึงอารมณ์ตัวเองและคนอื่น เข้าข่ายเป็นคนที่มี “หัวคิด” ไม่มี “หัวใจ” เจ้าหลักการ มีเหตุผลมาก ไม่ยืดหยุ่น เป็นนักคิด ย้ำคิด ชอบข้อมูลและตรรกะ สามารถอธิบายรายละเอียดได้ยืดยาวมาก มีรายละเอียดมาก มักพูดว่า “คุณน่ะไม่เข้าใจ” “คุณไม่มีเหตุผลเอาเสียเลย” “ฉันรู้ดีว่าอะไรเหมาะกับเรา” มักจะไม่พูดถึงความรู้สึก ไม่พูดถึงคน พูดถึงแต่สิ่งแวดล้อม เหมือนตัดตัวเองและทิ้งคนอื่นไป ให้ความสำคัญแต่สิ่งนอกตัว ส่วนลึกๆ จะรู้สึกเหงา ว้าเหว่ และโดดเดี่ยว

ข้อดี เป็นคนมีความฉลาด เป็นคนละเอียดในเชิงข้อมูล แก้ปัญหาเก่ง มีเหตุผลและตรรกะดีมาก

 

4. เฉไฉ (Irrelevant) เป็นคนที่หลีกเลี่ยงจะรู้สึก จึงพยายามมองทุกอย่างว่าไม่ใช่ปัญหา ไม่อยากรับรู้ว่ามันเจ็บปวดแค่ไหน ไม่ต้องตัดสินใจอะไร เพราะเขาเป็นคนที่อ่อนไหวมาก รับความเครียดไม่ได้ เลยไม่เอาอะไรสักอย่าง ตัดทิ้งทั้งหมด ทั้งตัวเอง คนอื่น และสิ่งแวดล้อม จึงคล้ายคนไม่เอาไหน ไม่ได้เรื่อง เหมือนไม่มีเป้าหมาย ชอบพูดเล่น พูดให้ขำ ทำตัวให้สนุก ทำให้คนอื่นสนุก ชอบใช้ชีวิตหรูหรา คนมักเข้าใจว่าเป็นคนอารมณ์ดี ร่าเริงลื่นไหล ชอบเปลี่ยนเรื่องคุย

ข้อดี มีอารมณ์ขัน มีความคิดสร้างสรรค์ มีความเป็นธรรมชาติ สนุกสนาน และยืดหยุ่น

 

5. สอดคล้องกลมกลืน (Congruent) เป็นคนที่ให้ความสำคัญกับตัวเอง ผู้อื่น และสิ่งแวดล้อม เท่ากัน

 

วิธีการรับมือ เป็นเพียงพฤติกรรมที่แสดงออก เมื่อเผชิญกับความเครียด เพื่อเอาตัวรอด เพื่อปกป้องคุณค่าของตัวเอง และเพื่อรักษาความสัมพันธ์กับคนอื่น Stances จึงไม่ใช่บุคลิกภาพและสามารถเปลี่ยนแปลงได้ไปตามสถานการณ์ต่างๆ เพื่อให้ได้การยอมรับ ได้รับความรัก ไม่ถูกปฏิเสธจากคนอื่น เกิดจากคนนั้นมีคุณค่าในตนเองต่ำและเรียนรู้มาจากครอบครัวในวัยเด็ก แล้วต้องใช้ต่อเนื่องมาจนถึงวัยผู้ใหญ่ซึ่งไม่ค่อยเหมาะสมอีกต่อไปแล้ว จึงสามารถเรียนรู้ใหม่ได้

มองผ่านพฤติกรรมเข้าไปให้ลึกถึงจิตใจ เราจะเข้าใจตัวเอง และคนอื่นมากขึ้น
พลังแห่งรักและรู้จักตัวตน

ร่วมแสดงความคิดเห็น

Please enter your comment!
Please enter your name here